VCA

VCA algemeen informatiedossier

Theorie - achtergrond

Daar waar de wetgever vroeger de aandacht van de ondernemingen voornamelijk gericht hield op de veiligheid en de gezondheid van de eigen werknemers, heeft de Wet Welzijn van 4 augustus 1996 het gezichtsveld verruimd naar het werken met derden. In deze situaties moeten er immers duidelijke afspraken gemaakt worden teneinde de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van alle betrokkenen te vrijwaren. De opdrachtgever moet erop toezien dat de opdrachtnemer (de aannemer of contractor) bij het uitvoeren van de werken de nodige preventiemaatregelen in acht neemt. Daarnaast heeft elke opdrachtgever ook de plicht om onveilige aannemers te weren. Hoe dit alles moet gebeuren, vermeldt de wet niet. Het is aan de opdrachtgever om hiervoor de gepaste manier te zoeken. Eén van de mogelijkheden die hij heeft, is een beroep doen op aannemers die een label, attest of certificaat hebben dat het toepassen van een veiligheidszorgsysteem aantoont. Er zijn verschillende veiligheidszorgsystemen ontwikkeld die de aannemers de mogelijkheid bieden aan te tonen dat zij de noodzakelijke preventiemaatregelen in acht nemen zodat de risico’s voor hun eigen werknemers en voor deze van de opdrachtgever tot het minimum beperkt worden. Zo werd in Nederland onder impuls van petrochemische bedrijven het VCA-systeem ontwikkeld. Dit systeem richt zich in de eerste plaats tot de aannemers die meer risicovolle activiteiten uitvoeren. VCA (Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers) is een certificatieproces waarbij een certificatie-instelling op basis van een doorlichting van het bedrijf en zijn werklocaties nagaat of de aanvrager voldoet aan de beoordelingscriteria voor certificatie van VCA. Sinds 1 september 1999 is ook een Belgische VCA-structuur operationeel binnen de koepel van de vzw BeSaCC-VCA en met het Uitvoerend Comité van Deskundigen (UCvD) als centraal orgaan. 

Elke onderneming waarvan de werknemers in een andere onderneming werken moeten uitvoeren, heeft baat bij het behalen van een attest of een certificaat. De keuze tussen een VCA-certificaat en een BeSaCC-attest hangt af van verschillende factoren, zoals de eisen gesteld door de opdrachtgever, de aard van de risico's of de eigen mogelijkheden van het bedrijf. De vzw BeSaCC-VCA streeft naar een zo groot mogelijke complementariteit tussen beide systemen zonder afbreuk te doen aan de eigenheid van BeSaCC of VCA. De gehanteerde criteria zijn sterk gelijklopend en een overlegplatform ziet erop toe dat de criteria bij elkaar aansluiten. Het verschil ligt vooral in het proces waarbij VCA een doorlichting door een certificatie-instelling vereist. VCA is daarom eerder bedoeld voor bedrijven waarvan de uitvoerende werkzaamheden bij opdrachtgevers een verhoogd risico inhouden. BeSaCC is vooral bestemd voor uitvoerende werkzaamheden met minder belangrijke risico's. Het BeSaCC-attest kan ook gezien worden als een eerste stap naar certificatie. VCA certificatie is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden uitvoeren met verhoogd risico in een risicovolle omgeving (werkzaamheden in fabrieken, installaties, werkplaatsen en projectlocaties). Zie ook verder bij toepassingsgebied. Het onderscheid tussen belangrijke en minder belangrijke risico's is niet duidelijk te maken en een afbakening naar sectoren al helemaal niet.

TERMINOLOGIE (soorten VCA)

 Bij VCA certificatie worden drie niveaus onderscheiden:

  • 1) VCA*:gericht op de directe beheersing van VGM (Veiligheid, gezondheid en milieu) tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, zonder inschakeling van onderaannemers. 
    2) VCA**: gericht op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, alsmede op de VGM-structuur (o.a. VGM-beleid, VGM-organisatie en verbetermanagement). 
    3) VCA petrochemie: gericht op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, op de VGM-structuur (o.a. VGM-beleid, VGM-organisatie en verbetermanagement), alsmede op specifieke aanvullende eisen voor de petrochemie.

VCA certificatie was en is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden uitvoeren met verhoogd risico in een risicovolle omgeving (werkzaamheden in fabrieken, installaties, werkplaatsen en projectlocaties), zoals:

  • werktuigbouwkundige activiteiten
  • elektrotechniek en procesbesturing
  • bouwkundige werkzaamheden
  • civieltechnische activiteiten
  • overige technische diensten, zoals:
  • isolatie
    • steigerbouw
    • industrieel reinigen
    • stralen/conserveren
    • verticaal transport

Waar VCA* primair bedoeld is voor onderaannemers en VCA** voor hoofdaannemers heeft ook VCA petrochemie een specifieke doelgroep.

Diploma’s: B-VCA en VOL-VCA.

Opleiding is een belangrijk criterium voor VCA-certificatie. Zo moeten alle operationele medewerkers in het bezit zijn van een VCA diploma 'Basisveiligheid' (B-VCA). Alle werknemers die risicovolle taken uitvoeren, dienen daarnaast ook een specifieke opleiding en training gekregen te hebben.

Om het veiligheidsbewustzijn van de medewerkers op een goed niveau te brengen is een veiligheidsopleiding voor operationele medewerkers noodzakelijk. Medewerkers moeten aan de hand van een VCA-erkend 'diploma' kunnen aantonen dat zij over de vereiste basiskennis van veiligheid beschikken (B-VCA). Concreet moeten alle operationele medewerkers in het bezit zijn van een VCA diploma 'Basisveiligheid' dat niet ouder is dan tien jaar (gerekend vanaf de examendatum) en dat uitgereikt werd door een erkend examencentrum.

Daarnaast bestaat er ook het VOL-VCA. Dit is een certificaat voor leidinggevenden.

VCA-diploma's (Basisveiligheid VCA, Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA, risicovolle taken, enz.) zijn persoonlijke eigendom. De werkgever heeft niet het recht om deze in te houden als de werknemer van job verandert, ook al heeft hij de opleiding betaald. Dit geldt trouwens niet enkel voor diploma's, certificaten of attesten van veiligheidsopleidingen, maar voor alle opleidingen. Om ervoor te zorgen dat ook het dossier van de werkgever in orde is, worden er trouwens twee diploma's afgeleverd: één voor het dossier van de werkgever en één voor de werknemer zelf. Het recht is hier duidelijk over. De werknemer blijft de bezitter van zijn diploma's of certificaten en moet beschikken over het origineel of een door de opleidingsinstantie gewaarmerkt afschrift.

LESSEN VEILIGHEID en VCA

De lessen worden aangeboden in de 5de jaren TSO (technieken) en BSO.
Via de leerinhoud ”veiligheid” worden de leerlingen op het examen B-VCA voorbereid.
Wij verwachten aanvullend zelfstudie van het handboek.

Examen VCA

De leerlingen van de afdelingen hout, mechanica en elektriciteit kunnen mits betaling vrijblijvend deelnemen aan het examen.

De leerlingen van de bouwafdeling nemen verplicht deel aan het examen waarvan de deelnamekost gedragen wordt door het FVB.

Een meerkeuze-vraag bestaat uit één vraag en 3 antwoordmogelijkheden. Het juiste antwoord levert 1 punt op; een foutief antwoord levert 0 punten op. Om te slagen moet een kandidaat minimum 28/40 halen voor B-VCA.

Er is geen deliberatiemogelijkheid. Na het examen wordt de geslaagde kandidaat opgenomen in het centraal diplomaregister.

Het examen wordt afgenomen door de externe erkende organisatie. De evaluatie en attestering van de diploma’s ligt volledig in handen van die organisatie.

Administratie (door de school)

De school treft alle voorbereidingen en schrijft alle deelnemende leerlingen in. Hiervoor zal de leerling een brief ontvangen.
De leerlingen krijgen het diploma in tweevoud.

Duplicaten

Bij verlies kan de kandidaat enkel een kopie van het diploma aanvragen bij de externe organisatie.